-

Lista artykułów

Burza nad Azją. Z nie tak dawnej historii

Wielki kontynent azjatycki stał się na przełomie XIX i XX wieku terenem rywalizacji mocarstw. Jego ogromny obszar, niemal niewyczerpane zasoby surowców i rzesze mieszkańców stanowiących potencjalną siłę roboczą były dla europejskich imperiów wielkim tortem, z którego każde chciało ukroić sobie jak największy kawałek. Azja stała się obszarem rozgrywania konfliktów między mocarstwami, które mogły prowadzić ukrytą wojnę, nie wywołując otwartej walki w Europie. Z biegiem czasu rywalizacja w Azji zyskiwała coraz większe znaczenie dla europejskich państw, zwłaszcza dla Wielkiej Brytanii, Rosji i Niemiec.

Od początku XIX Rosja i Anglia prowadziły w Środkowej Azji cichą wojnę. Jej przedmiotem była kontrola nad Afganistanem, Iranem, Tybetem i sąsiedn ...

Stalagmit
11 grudnia 2017 18:39

12     344    5

Wyścig po ropę. Z nie tak dawnej historii

Od ostatnich dekad XIX wieku coraz większą rolę w światowej gospodarce zaczęła odgrywać ropa naftowa. Niebawem stała się ona obiektem pożądania wszystkich liczących się mocarstw świata, a także tych, którzy chcieli szybko zbić fortunę. Kiedy 31 lipca 1853 roku Ignacy Łukasiewicz zapalał pierwsze lampy  na destylowaną naftę, nie przypuszczał zapewne, że jego wynalazek będzie przyczyną morderczej rywalizacji i wojen.

We wrześniu 1882 roku kapitan (późniejszy admirał) Royal Navy John Fisher wygłaszał w Londynie odczyt dla członków parlamentu. Przekonywał zgromadzonych, że Wielka Brytania musi przestawić swoją flotę wojenną z napędu węglowo-parowego na nowe silniki napędzane ropą. Fisher słyszał już o pływających po Morzu Kaspijskim rosyjskich statkach napędzan ...

Stalagmit
9 grudnia 2017 12:23

21     944    10

Handlarz zagłady. Z nie tak dawnej historii

Jago nazwiska nie ma w żadnym podręczniku, mimo, że był niezwykle istotną postacią przełomu XIX i XX wieku. Nikt nie robi o nim sensacyjnych programów telewizyjnych, choć sławny Wiktor But to przy nim po prostu płotka.

Sir Basil Zaharoff (1849-1936) przemysłowiec i handlarz bronią, nazwywany „handlarzem śmiercią”, był kiedyś najbardziej tajemniczym człowiekiem Europy i jednocześnie jednym z najbogatszych ludzi na świecie. Urodził się w rodzinie kupca w tureckim mieście Mugla, ale nikt dokładnie nie wie, skąd pochodziła jego rodzina. Mówi się, że był Grekiem, ale wielu wskazuje, że jego rodzice przywędrowali do Azji Mniejszej aż z miejscowości Wiłkomierz na Litwie i byli żydowskiego pochodzenia. Jego rodzina przeniosła się z Mugli do Tatavla, przedmieścia Ko ...

Stalagmit
7 grudnia 2017 10:52

38     1357    7

Wojna totalna. Z nie tak dawnej historii

Kiedy dr Jameson wracał ze swoimi towarzyszami do Anglii w lutym 1896 roku, los burskich republik był już właściwie przesądzony. Brytyjski rząd oszukiwał nowych terenów do kolonizacji, a finansowana przez bank lorda Rothschilda firma Rhodesa, De Beers Consolidated Mines, chciała położyć rękę na wszystkich południowoafrykańskich złożach złota u diamentów. Kolejne przedsięwzięcie C. Rhodesa, British South Africa Company nie mogło funkcjonować bez nowej ziemi do zagarnięcia i zagospodarowania. Cała stworzona przez Rhodesa imperialna machina, wyposażona w jego prywatną armię i policję musiała ekspandować, jeśli chciała się utrzymać.

Już od lat trzydziestych XIX Burowie zamieszkujący Kraj Przylądkowy coraz bardziej odczuwali nacisk Anglików. Wielu wybrało migrację i ...

Stalagmit
5 grudnia 2017 22:00

39     1452    13

Metropolie epoki brązu. Cz. I

 

Pierwsze miasta na kuli ziemskiej powstały w Mezopotamii, Egipcie i na śródziemnomorskim wybrzeżu Syrii. Najstarszym miastem położonym nad Morzem Śródziemnym było prawdopodobnie Byblos na wybrzeżu libańskim, powstałe ok. 3000 lat. P. Chr. Byblos pośredniczyło w handlu między Egiptem i Azją Zachodnią i było w III tys. p. Chr. egipską faktorią. Egipcjanie wywozili z Byblos drewno cedrowe z pobliskich gór Liban i uczynili z miasta ośrodek handlu papirusem.

Pierwsza śródziemnomorska kultura miejska powstała na Krecie. W II tys. p. Chr. Kreta minojska wraz wyspami Morza Egejskiego była najbardziej rozwiniętym cywilizacyjnie regionem Europy. Przed powstaniem miast i pałaców na Krecie istniały wyłącznie małe wioski rolnicze takie jak Myrtos, zam ...

Stalagmit
10 listopada 2017 11:42

27     736    11

Gospodarka i polityka w starożytności cz 8. Upadek ekonomiki antycznej

 

W ciągu III i IV wieku po Chr. w gospodarce Cesarstwa Rzymskiego nasiliły się zjawiska, które doprowadziły do jej kryzysu i zmiany modelu ekonomicznego u schyłku starożytności. Już w I w. po Chr. na skutek drastycznie zmniejszonej podaży niewolników i wzrostu ich ceny pojawiły się nowe praktyki w produkcji rolnej wielkich posiadłości i villae. Zamiast zatrudniać skoszarowanych niewolników, których żywienie i utrzymywanie pociągało za sobą duże koszty zaczęto powierzać uprawę gospodarstw kolonom, czyli wolnym chłopom, którym oddawano ziemię w dzierżawę w zamian za określoną część plonów, które musieli oddawać właścicielowi posiadłości. Praktykowano także osadzanie na  ziemi niewolników, którzy mieli uprawiać j ...

Stalagmit
25 października 2017 16:04

13     536    13

264 r. przed Chr. Opowiadanie (cz. 3)

Kryty skórzanym parawanem wóz zaprzężony w dwa konie szybko poruszał się po wyłożonej kamieniami drodze. W środku, na okutych żelazem skrzyniach i zapieczętowanych workach siedział ubrany chiton i w błękitny płaszcz młody Melikes. Podróż przez zielone wzgórza Etrurii byłą jednocześnie uciążliwa i przyjemna. Uciążliwa, bo wóz cały czas trząsł się i robił gwałtowne skręty na wirażach. Można było jednak obserwować zielone, pokryte lasami lub łąkami wzgórza, porządnie zbudowane miasta i schludne rezydencje właścicieli ziemskich. Na stokach wzniesień kołysało się dojrzałe zboże, albo pasły się krowy, owce i kozy. Etruria była naprawdę zamożnym krajem, co przywykły już do oceny prawdziwej wartości rozmaitych rzeczy Melikles mógł ocenić na pier ...

Stalagmit
18 października 2017 19:03

33     685    9

Manipulacja w historii. UFO czy ludzie?

 

W naszych czasach sporo mówi się o medialnych manipulacjach i wszechobecnym kłamstwie. Popularne pojęcia takie jak postprawda czy fake news nie schodzą z łam gazet i internetowych portali. Wielu ludzi uważa, że mamy do czynienia z bezprecedensową inwazją oszustwa i pogardy dla zdolności umysłowych czytelnika czy widza. Prawda wygląda jednak inaczej. I nie chodzi tylko o to, ze kłamstwo towarzyszy człowiekowi niemal od samego początku. Metody manipulacji, które dziś uważamy za absolutną nowość zostały przetestowane na ludności różnych krajów świata już kilkadziesiąt lat temu.

Wieści o dziwnych rzeczach widywanych na niebie od wielu lat zapełniały strony kalendarzy i almanachów. Nie były niczym więcej, niż krótkotrwałą sensacją wypeł ...

Stalagmit
13 października 2017 13:16

32     2122    12

Gospodarka i polityka w starożytności cz 7. Gospodarka Cesarstwa Rzymskiego cz. 2

Zjednoczenie polityczne obszaru Imperium, wzrost liczby ludności i rozwój wytwórczości stworzyły warunki do rozkwitu handlu i transportu. Transport odbywał się drogą wodną- morzem i wielkimi rzekami: Renem, Dunajem, Rodanem i innymi, oraz lądową- po rozwiniętej sieci dróg. Kupcy przemierzali szlaki handlowe wewnątrz Cesarstwa, zapuszczali się także poza nie. Istniał rozwinięty handel dalekosiężny. Rzymskie towary docierały do Germanów i Sarmatów za limesem, do Irlandii, do Bałtów i mieszkańców Skandynawii, a także do Azji Środkowej i Chin słynnym Szlakiem Jedwabnym. Wszędzie na tych terenach znajdujemy dziś rzymskie monety i wyroby rzymskiego rzemiosła. Zbieranie przez państwo podatków w pieniądzu, monetaryzacja ekonomii i rozw&oa ...

Stalagmit
6 października 2017 13:25

15     3568    8

264 r. przed Chr. Opowiadanie (cz. 2)

Ulice Miasta skrywał mrok. Tylko przy głównych arteriach i znaczniejszych gdzieniegdzie paliły się lampy. Arystokles kroczył ulicą położoną u podnóża Eskwilinu. Było już późno i tylko w niektórych oknach można było dostrzec majaczące ogniki lamp oliwnych. Obok starszego Greka szedł wysoki celtycki niewolnik trzymający w ręku latarnię. Wysoki, ubrany w kraciastą tunikę z długimi rękawami, spodnie i płaszcz, wyraźnie odróżniał się od swojego pana. Jego długie, jasne włosy i wielki miecz przypasany do boku budziły respekt wśród rzymskiego plebsu. Nic dziwnego, że Arystokles zabierał go zawsze ze sobą, kiedy musiał nocą przemierzać brudne i niebezpieczne ulice Subury. Belloves, bo tak miał na imię, już kilka razy obronił swojego pana przed napadem ...

Stalagmit
2 października 2017 11:55

12     3071    11

264 przed Chr. Opowiadanie (cz. 1)

Nad miastem świtało. Mgły podnoszące się znad Tybru powoli rozwiewały się w silnych promieniach letniego słońca. Przez ulice przemykali się ukradkiem spieszący do porannych zajęć obywatele i niewolnicy. W tabernae na forum, naprzeciw izby Senatu kupcy i lichwiarze otwierali swoje kramy. Najbardziej skrupulatni i zapobiegliwi przybyli tu już przed wschodem słońca, by jak najwcześniej zacząć pracę.

- Meliklesie, pospiesz się! Konkurencja nie będzie czekać!- odezwał się szorstkim głosem brodaty, siwiejący, szczupły Grek w szarym płaszczu narzuconym na niebieski chiton.

Ciemnowłosy młodzieniec w jasnym chitonie mruknął coś pod nosem i szybko zwinął drewnianą roletę zasłaniającą wejście do kantorka. Melikles w głębi duszy był wściekły na ojca. Nie widział żadnego sensu w codziennym wy ...

Stalagmit
29 września 2017 14:35

17     1807    10

Gospodarka i polityka w starożytności cz 7. Gospodarka Cesarstwa Rzymskiego cz. 1

W epoce wczesnego pryncypatu możemy obserwować zarówno rozwój rolnictwa, jak i szybką urbanizację, zjawiska wskazujące na żywiołowy wzrost. Produktywność rolnictwa stale wzrastała, zwiększał się areał ziemi uprawnej. Podstawą upraw w rejonie wybrzeży Morza Śródziemnego była oczywiście śródziemnomorska triada: pszenica, oliwki i winorośl. Badania szczątków roślinnych i pyłków ze stanowisk archeologicznych dostarczyły szerokiej gamy roślin uprawianych na terenie Cesarstwa, m. in.: fig, grochu, bobu, orzechów, ziół leczniczych. W I w. p Chr. zasięg uprawy oliwki i winorośli na terenie Cesarstwa Rzymskiego znacznie się zwiększył w porównaniu do poprzednich okresów. Rzymscy rolnicy zaszczepili uprawę winorośli w Gali ...

Stalagmit
22 września 2017 19:14

17     3117    6

Dwie doktryny polityczne starożytności. Z dedykacją dla Gospodarza

Tekst dedykuję Szanownemu Gospodarzowi, który odkrył prawdziwą rolę doktryn politycznych w historii, a także kilku komentatorom, którzy natchnęli mnie do napisania notki (m. in.  p. Marii Ciszewskiej i Parasolnikovowi)

Historię świata można opisać jako walkę rywalizujących ze sobą doktryn politycznych. Ich realizacja była treścią życia pokoleń wodzów i polityków, a niekiedy nawet całych narodów. Dobrym przykładem tego zjawiska są dzieje starożytnych Greków.

Grecy wkraczali do historii dwukrotnie. Po raz pierwszy w epoce brązu, kiedy mykeńscy władcy stworzyli silne państwo/konfederację na brzegach Morza Egejskiego i nawiązali kontakty z największymi potęgami ówczesnego świata: Egiptem, Hetytami, Kanaanem i Babilonią. Jak świadc ...

Stalagmit
15 września 2017 20:06

30     3277    12

Gospodarka i polityka w starożytności cz 6. Gospodarka Republiki Rzymskiej

W IV w. p. Chr. Rzymianie chwycili się nowych źródeł dochodów. Założenie Ostii ok. 350 r. p. Chr. świadczy o zainteresowaniu handlem morskim i żeglugą. Nowo budowane drogi, takie jak Via Appia łącząca Rzym z Kampanią ułatwiały transport towarów. Podboje rzymskie w tym okresie oznaczały przemianę gospodarczego oblicza Italii. W Bruttium i Lukanii lasy były masowe wycinane na węgiel drzewny i drewno budowlane. Na równinach rozwinęło się pasterstwo transhumacyjne. Miejscowa ludność nastawiła się na produkcję dóbr na rynek. Do Kampanii, Rzymu i Brundyzjum docierały masowo tamtejsze towary: drewno, wełna, mięso, nabiał, smoła, dziegieć i węgiel drzewny. W innych regionach zagospodarowano nowe grunty uprawne, skutkiem czego nastąpił wzrost populacji wsi. Os ...

Stalagmit
8 września 2017 12:32

18     3884    9

Gospodarka i polityka w starożytności cz 5. Gospodarka Italii i wczesnego Rzymu

Początki życia miejskiego w Italii związane są z Grekami i Etruskami. Model miasta, który powstał na gruncie greckim szybko przyjął się na terenie Półwyspu Apenińskiego. Około 1000 r. p. Chr. na terenie środkowej Italii dominowała ludność związana z kulturą Villanova, zamieszkująca niewielkie, rozproszone osiedla. W X w. p. Chr. na Sycylię i do południowej Italii dotarła z Grecji umiejętność wytopu żelaza. W tym samym czasie w Italii pojawili się Etruskowie. Istnieją w nauce dwie teorie na temat ich pochodzenia. Pierwsza stwierdza, że stanowią oni autochtoniczną ludność Italii, wywodzącą się jeszcze z epoki brązu. Teoria allochtoniczna zakłada, że Etruskowie są ludnością napływową i przywędrowali do Italii z basenu Morza Egejskiego. Identyfikuje się ich z ludem ...

Stalagmit
1 września 2017 11:53

9     2125    5

Gospodarka i polityka w starożytności cz 4. Gospodarka okresu hellenistycznego

Podbój Imperium Perskiego przez Aleksandra Macedońskiego otworzył wielkie możliwości dla handlu, spekulacji iekonomicznej ekspansji Greków. Uruchomione i puszczone w obieg rynkowy zostały masy kruszców (szacowane na 5 tys. ton srebra i złota) gromadzone przez Achemenidów przez prawie 300 lat w skarbcach Suzy i Persepolis. Greckie standardy monetarne oraz system miar i wag upowszechniły się na Wschodzie. Nastąpił ogólny wzrost produkcji rolnej i rzemieślniczej. Niektóre regiony wyspecjalizowały się w produkcji określonych towarów (np. Babilonia- zboża, tkanin, bitumenu, Fenicja- purpury i szkła). Szlaki handlowe połączyły świat Śródziemnomorski z dalekimi krajami Wschodu: z Iranem, Indiami i Arabią. Szlak Jedwabny połączył go z Chi ...

Stalagmit
18 sierpnia 2017 12:53

14     2258    5

O książce "Niedźwiedź i róża czyli tajna historia Czech, Tom I"

Wszystkim zapalonym czytelnikom książek wydaje się, że znają historię środkowej Europy, a zwłaszcza dzieje najbliższych sąsiadów Polski. Tymczasem bardzo często ta wiedza oparta jest na uproszczeniach i stereotypach. Przez pryzmat tych stereotypów widzimy przede wszystkim koleje losu naszych południowych sąsiadów, czyli Czechów. Jan Hus, bitwa pod Białą Górą, Tomasz Masaryk – to hasła wywołujące w odbiorcach treści określone skojarzenia. 
Książka, którą chcę zaprezentować odkrywa to, co naprawdę kryje się za tymi, zdawałoby się doskonale znanymi hasłami. „Niedźwiedź i róża czyli tajna historia Czech”, tom 1 to kolejna doskonała pozycja historyczna autorstwa Gabriela Maciejewskiego. Autor opisuje najważniejsze ...

Stalagmit
12 sierpnia 2017 11:30

0     490    7

Gospodarka i polityka w starożytności cz 3. Gospodarka klasycznej Grecji

Dzięki bogactw zgromadzonemu na skutek rozwoju handlu zmieniło się diametralnie życie w archaicznej Grecji. Wzbogaciły się szerokie rzesze ludzi i doszło do zmiany struktury społecznej, zwyczajów i kultury. W okresie klasycznym gromadzono kapitał na różne sposoby: poprzez handel, służbę najemną w obcych armiach, eksploatację kopalń rud metali szlachetnych, prowadzenie operacji finansowych i produkcję poszukiwanych towarów. Kupcy stali się specjalistami od dystrybucji dóbr, podpisującymi szczegółowe umowy handlowe i zdobywającymi wiedzę na temat wahań cen i zmian na rynkach. Handlowcy prowadzili korespondencję informując się wzajemnie o istotnych dla prowadzenia interesów sprawach. Wielkim ośrodkiem handlu i finansów ówczesnego świ ...

Stalagmit
11 sierpnia 2017 12:36

23     735    12

O książce „Baśń jak niedźwiedź. Historie amerykańskie. Część I”

Czym jest dla nas Ameryka? Bajecznym kontynentem wielkich możliwości? Egzotycznym lądem wypełnionym niezbadaną przyrodą i równie egzotycznymi ludami? Co trzeźwiejsi i twardo stąpający po ziemi odpowiedzą, że jest miejscem, do którego wyjechały miliony naszych rodaków w poszukiwaniu pracy i chleba. Czy jednak znamy historię tego niezwykłego kontynentu i czy ją rozumiemy? Książka G. Maciejewskiego „Baśń jak niedźwiedź. Historie amerykańskie. Część I” pozwoli nam zapoznać się z najważniejszymi i najciekawszymi momentami dziejów Nowego Świata. Nie będzie to jednak konwencjonalna gawęda rozpoczynająca się opisem cywilizacji Azteków i Inków i kończąca się wzbudzającym znudzenie podkreślaniem mocarstwowości Stanów Zjednoczonych. ...

Stalagmit
6 sierpnia 2017 12:07

5     528    8

Gospodarka i polityka w starożytności cz 3. Na szlakach handlowych wczesnej epoki żelaza odc. 2

W śródziemnomorskiej gorączce handlu i wymiany uczestniczyli wszyscy: Grecy, Fenicjanie i Etruskowie, mieszkańcy Italii, Hiszpanii i Bliskiego Wschodu. Cześć greckich miast, takich jak Korynt i Egina rozwijała się głównie dzięki handlowi i wytwórczości rzemieślniczej. Fenicjanie, Grecy i Etruskowie stali się twórcami wielkiego rynku obejmującego basen Morza Śródziemnego i kraje ościenne. Etruska ceramika bucchero nero (kubki, kantharosy, kratery) i brązowe misy, jońskie i protokorynckie kubki, oraz rodyjskie miski zarejestrowane na stanowiskach archeologicznych w południowej Galii i w Italii oraz na sąsiadujących z nią wyspach świadczą o różnorodności proponowanego klientom asortymentu towarów. W Etrurii część naczyń produkowano prawdopo ...

Stalagmit
1 sierpnia 2017 07:14

8     824    8

Gospodarka i polityka w starożytności cz 3. Na szlakach handlowych wczesnej epoki żelaza odc. 1

Po załamaniu cywilizacji w basenie Morza Śródziemnego około 1200 r. p. Chr. zniszczone zostały nie tylko miasta, państwa i ośrodki gospodarcze. Zniszczeniu uległa także siec kontaktów handlowych, szlaki łączące poszczególne kraje zostały zerwane. Odbudowa powiązań handlowych i gospodarki przyszła za sprawą Fenicjan. Miasta fenickie (Tyr, Sydon, Byblos, Arad, Sarepta) szczęśliwie uniknęły skutków kataklizmu z końca epoki brązu. Zamieszkiwała je ludność mieszana, spokrewniona z Kananejczykami epoki brązu i mówiąca ich językiem. Rychło przedsiębiorczy mieszkańcy tych miast uczynili je ośrodkami produkcji rzemieślniczej, handlu i finansów. Ich rzemiosło, zwłaszcza metalurgia, obróbka kości słoniowej i drewna, oraz szkutnictwo było na bardzo ...

Stalagmit
19 lipca 2017 13:05

17     1160    8

O książce "Baśń jak Niedźwiedź. Kredyt i wojna" t. I

Mamy przed sobą książkę niezwykłą. I to pomimo faktu, że na polskim rynku jest sporo pozycji o historii średniowiecza, a czytelnik może do woli przebierać w książkach i artykułach dotyczących katarskiej herezji na południu Francji. Wydawać by się mogło, że dzieje herezji dualistycznych w średniowiecznej Europie to temat opisany już na wszelkie możliwe sposoby i po prostu kompletnie wyczerpany. Ale to nieprawda. Nikt przedtem nie opisywał tego tematu w sposób, w jaki zrobił to Autor książki „Baśń jak niedźwiedź. Kredyt i wojna, t. 1”, Gabriel Maciejewski. Nie znajdziemy jednak w tej książce szczegółowych opisów dotyczących doktryny i religijności katarów, ani ekstrawaganckich teorii o heretyckich skarbach i sekretach, od jakich roją się niekt& ...

Stalagmit
11 lipca 2017 12:29

18     1087    8

Gospodarka i polityka w starożytności cz1.

Gospodarka była w odległej przeszłości nie tylko źródłem dóbr dla ówczesnych ludzi, ale także motorem ich działań w innych sferach życia. Jej związek z polityką i działaniami wojem mymi był równie ważny i ścisły, jak w innych epokach historycznych. To w poszukiwaniu bogactw i zasobów ludzie prowadzili wojny i wypływali na dalekie morza. Dzięki handlowi i produkcji budowano wielkie mocarstwa. Bogate i ludne państwa były następnie niszczone przez żądnych zasobów przeciwników. Nasza wizja tamtych czasów została jednak silnie zmieniona przez błędne koncepcje badawcze współczesności. Aby dojść do prawdy i jednocześnie czegoś się nauczyć z tej odległej historii należy przyjąć inną od dominującej wizję przeszłości.

We wsp&oacut ...

Stalagmit
3 lipca 2017 12:11

11     1110    10

Strona 1 na 1.


Komentarze